Ticari Alacak, Temerrüt Faizi ve Dava Şartı Arabuluculuk
Ticari alacak uyuşmazlıklarında temel mesele, alacağın hangi ticari ilişkiye dayandığı ve borçlunun ne zaman temerrüde düştüğüdür. Sözleşme, fatura, irsaliye, cari hesap ve banka kayıtları tek başına değil, bütün halinde incelenmelidir.
Ticari işletmeler arasında yürüyen ilişkilerde ödeme alışkanlığı, cari hesap mutabakatı, teslim belgeleri ve ihtarname süreçleri davanın yönünü belirler.
Mevzuat çerçevesi
TTK m.4 ticari davaları, TTK m.5/A konusu bir miktar para olan alacak ve tazminat talepleri bakımından dava şartı arabuluculuğu ilgilendirir. TTK m.1530 ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedarikinde geç ödeme sonuçları bakımından önemlidir.
TBK temerrüt hükümleri, borçlunun temerrüde düşmesi, faiz ve ihtar ilişkisi bakımından ayrıca uygulanır.
Şartlar ve hukuki değerlendirme
Alacağın ticari nitelikte olup olmadığı, tarafların tacir sıfatı ve uyuşmazlığın ticari işletmeyle bağlantısı değerlendirilir. Para alacağı ve tazminat taleplerinde arabuluculuk dava şartı çoğu dosyada zorunlu ilk adımdır.
Temerrüt tarihi; sözleşmedeki vade, fatura vadesi, ihtarname, cari hesap mutabakatı veya kanundan doğan ödeme süresine göre değişebilir. Faiz hesabı buna göre kurulur.
Başvuru, dava ve işlem süreci
Önce alacak kalemleri çıkarılır. Ana para, faiz, cezai şart, kur farkı ve diğer talepler ayrı yazılır. Arabuluculuk başvurusunda talep belirsiz bırakılmamalıdır.
Anlaşma olmazsa dava veya icra takibi yolu seçilir. Elinizdeki belge seti takibin türünü ve itiraz hâlinde izlenecek yolu belirler.
Hazırlanması gereken belgeler
- Sözleşme ve ek protokoller
- Fatura, irsaliye ve teslim belgeleri
- Cari hesap ekstresi ve mutabakat yazıları
- Banka ödeme kayıtları
- İhtarname ve temerrüt yazışmaları
- Arabuluculuk son tutanağı
Uygulamada sık yapılan hatalar
En sık hata, yalnız fatura kesilmiş olmasını alacağın kesin ispatı sanmaktır. Teslim, hizmetin ifası ve itiraz süreci ayrıca incelenmelidir.
Bir diğer hata, arabuluculuk başvurusunda alacak kalemlerini eksik göstermektir. Sonradan talep genişletme sorunları yaşanabilir.
Sonuç
Ticari alacak dosyası, belge disiplini ve temerrüt hesabı üzerine kurulur. Sözleşme, fatura, teslim, cari hesap ve arabuluculuk süreci doğru yönetildiğinde tahsil imkânı güçlenir.